De wijze uilen van Rudolf Knijff en Bram van Stolk

Zorgvlied 015

Teksten over de mensen die op Zorgvlied zijn begraven, zijn verbeterd en aangevuld in het in 2015 verschenen PARADIJS ZORGVLIED.

De uilen van beeldhouwer Barbara de Clercq op het graf van Rudolf Knijff en Bram van Stolk symboliseren de vriendschap van Bram en Rudolf. Ieder is een individu die met zijn eigen blik de wereld beschouwt, samen zijn ze verbonden door de liefde. Bram hield van uilen, het symbool van de wijsheid en de wetenschap.

Rudolf Knijff, in 1955 geboren, was vanaf 1981 assistent van de socioloog Norbert Elias tot aan Elias’ dood. In december 1994 verscheen een In Memoriam over hem door Johan Goudsblom in Figurations 2, waarvan hieronder een vertaling door de webmaster.

Zorgvlied 018

Rudolf Knijff, die op 28 september 1994 aan aids overleed, wijdde de laatste vijftien jaar van zijn leven voor een belangrijk deel aan Norbert Elias – eerst aan Elias persoonlijk – en na diens dood in 1990, aan zijn nagedachtenis en nalatenschap. Dat was geen sinecure. Norbert Elias was een bijzonder mens; een van zijn buitengewone kwaliteiten was dat hij erg veeleisend kon zijn. Dit legde een zware last op Rudolf, vooral in het begin, toen hij in 1981 als 25-jarige student in de politieke wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam de aanstelling kreeg bij het Zentrum für interdisziplinäre Forschung (ZiF) in Bielefeld als secretaris, assistent en algemeen factotum van Norbert Elias – zeven dagen per week, twaalf uur per dag. Het is begrijpelijk dat hij momenten van wanhoop ervoer, helemaal alleen in het afgelegen Teutoburgerwoud. Maar, zoals hij zelf over deze periode schreef, hij vond manieren om te overleven, door bijvoorbeeld af en toe een weekend vrij te nemen om naar Amsterdam te gaan. Dit druiste sterk tegen Norberts wensen in, maar Rudolf hield voet bij stuk.

Deze krachtige houding stelde hem in staat bijna tien jaar lang voor Norbert te werken. Toen Norbert zich in zijn appartement in de Viottastraat in Amsterdam vestigde, kwam Rudolf bij hem wonen. Later werkte hij er enkele dagen per week; de rest van de tijd zouden andere assistenten voor Norbert werken. Die andere assistenten hielden het echter nooit langer dan twaalf maanden vol, terwijl Rudolf het jarenlang bleef doen. Hij was de spil die het huishouden draaiende hield.

Hij vervulde zijn taak met grote toewijding. Het was voornamelijk door zijn goede zorgen dat er orde en geen chaos heerste in Norberts werk en in het huis, van keuken tot kledingkasten. Bezoekers wachtte altijd een goede ontvangst – Rudolf lette daar nauwlettend op. Hij hield met zijn gevoel voor kwaliteit de voorraden scherp in het oog.

Hij had geen makkelijke positie. Ik bewonderde hem dikwijls voor de manier waarop hij het evenwicht in stand hield tussen attent zijn en zijn waardigheid en zelfrespect bewaren. Hij had zorgvuldig de grenzen getrokken tussen wat wel en niet van hem verwacht kon worden. Soms trad hij ferm op om deze grenzen te bewaren.

Aan Rudolfs langdurige betrokkenheid met Norbert lagen werkelijke genegenheid en bewondering voor Norberts werk ten grondslag. Gedurende die jaren verwierf Rudolf een diepgaande kennis niet alleen van Norberts (on)gepubliceerde werk, maar van zijn hele manier van werken en denken.

Rudolf was als enige aanwezig toen Norbert stierf. Daarna maakte hij zich van onschatbare waarde door het ordenen en op papier zetten van de nalatenschap – een veeleisende klus, waarbij hij de belangrijke taak op zich nam orde te scheppen in de bibliotheek en deze te catalogiseren. Gelukkig kon hij die taak voltooien.

Ik heb altijd met plezier met Rudolf samengewerkt en waardeerde de mix van persoonlijke en professionele betrokkenheid. Het was een grote slag voor de Norbert Elias Foundation, toen duidelijk werd dat we geleidelijk van zijn diensten, die zo vitaal voor onze kleine stichting waren, beroofd zouden worden. We zullen altijd herinnerd blijven aan zijn vele bijdragen.

Zorgvlied 021

Abraham (Bram) van Stolk, geboren in 1941 in een oude Rotterdamse koopmansfamilie, studeerde eind jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw sociologie aan de Universiteit van Amsterdam, toen Norbert Elias daar als gasthoogleraar doceerde. Bram en Norbert raakten hecht bevriend en brachten vele vakanties samen door in Griekenland, Marokko, de Seychellen en in andere warme en zonnige landen. Toen in 1983 de Norbert Elias Foundation werd opgericht, stelde Norbert Bram aan als een van zijn drie leden van de raad van beheer. Bram stierf op 20 november 1996 aan aids. Een ander lid van de raad van beheer, Joop Goudsblom, vertelde in zijn speech bij Brams begrafenis dat hij ook een toespraak mocht houden tijdens het feest na Brams promotie. En dat hij weer een toespraak had gehouden toen Brams autobiografische roman S1 uitkwam. Over beide festiviteiten was een schaduw gevallen. Tijdens het promotiefeest was Brams partner Rudolf Knijff onwel geworden en men vreesde het ergste. Toen S1 verscheen was Rudolf dood en was bekend dat ook Bram aan aids leed. Goudsblom vertelde dat Bram zich vanaf het begin als zeer betrokken persoon voor de Norbert Elias Foundation had ingezet en dat het altijd een plezier was om met hem samen te werken.

Goudsblom noemde de publicaties van Bram: het imponerende S1 (1995), een ontroerend verhaal over de ervaringen van een homoseksuele Nederlandse soldaat in Duitsland in de jaren zestig. Eigenwaarde als groepsbelang (‘Self Esteem as a Group Interest’, 1991), een collectie essays over diverse minderheden en Vrouwen in tweestrijd (‘Women Torn Two Ways’, 1983), dat hij met Cas Wouters schreef en dat in het Duits werd vertaald (1987). Elk van deze boeken getuigt volgens Goudsblom van een unieke combinatie van de macht van het observeren, empathie en sociologische verbeelding. Tijdens de laatste jaren van zijn leven begon Bram meer semi-autobiografische fictie te schrijven maar hij begon ook met Christien Brinkgreve aan een boek. Dus is er gelukkig een posthume publicatie om naar uit te kijken, Christien Brinkgreve en Bram van Stolk, Van huis uit: Over waarden die ouders aan hun kinderen meegeven (‘By Birth’), Meulenhoff, Amsterdam, 1997.

———————————————————————————————————–

http://www.norberteliasfoundation.nl/foundation/memoriam/rk.php

http://www.norberteliasfoundation.nl/foundation/memoriam/avs.php

http://www.aidsmemorial.nl/page=site.namen/p=2 (Bram van Stolk)

http://www.aidsmemorial.nl/page=site.namen/p=3 (Rudolf Knijff)

http://www.barbaradeclercq.nl/pages.asp?p1=669&p2=685&pagetitle=grafmonumenten

———————————————————————————————————–

Wijknaam: 2.2. De Boschtuyn, Grafnummer: N-II-1566

———————————————————————————————————–

Foto’s: Pauline Wesselink

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in ZORGVLIED GRAVEN. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s