Een helm op zijn graf

Gravenzorgvlied en natuur 009

Teksten over de mensen die op Zorgvlied zijn begraven, zijn verbeterd en aangevuld in het in 2015 verschenen PARADIJS ZORGVLIED.

Terwijl de vrede de dag ervoor in Wageningen al getekend was, vielen er op 7 mei 1945 in Amsterdam bij de Dam 22 doden. * Jan de Jongh, geboren op 9 februari 1912, te Amsterdam, werd ook op die dag doodgeschoten. Hij, een huzaar, was verbonden aan de groep STANZ (Stormgroep Amsterdam Nieuw Zuid) van de Ordedienst/Binnenlandse Strijdkrachten.

Jan de Jongh en zijn vrouw J. de Jongh-Noordijk (24 maart 1913 – 3 september 1975) liggen samen in het graf.

IN DEN STRIJD VOOR DE BEVRIJDING VAN ONS VADERLAND VIEL OP 7 MEI 1945 TE AMSTERDAM DE WACHTMEESTER BIJ HET 1e REGIMENT HUZAREN MOTORRIJDER JAN DE JONGH OUD 33 JAAR LAATSTELIJK ALS WACHTMEESTER DER MARECHAUSSEE INGEDEELD BIJ DE STAFWACHT VAN DEN COMMANDANT GEWEST 10 DER BINNENLANDSCHE STRIJDKRACHTEN

Hieronder een fragment (met twee noten) uit De laatste huzaar van Tonny van Renterghem, die over de gebeurtenissen van die dag schreef in zijn oorlogsmemoires:

(voor de duidelijkheid: C. F. Overhoff was de commandant Binnenlandse Strijdkrachten, Amsterdam)

—–

Uit: hoofdstuk 20 – Amsterdam bevrijd

In het centrum was het heel anders toegegaan; een zestigjarige Duitse reservist was angstig en zenuwachtig geworden en had besloten met zijn oude geweer op de rug, naar de Kommandantur te fietsen om zich daar als krijgsgevangene te melden. Ergens op het Damrak kreeg een stel gespuis hem in de gaten en sloegen hem van zijn fiets af om die en zijn geweer te stelen; het geweer ging per ongeluk af en hij werd bijna doodgeslagen tot hij door twee BS’ers gered werd. Ook andere schoten werden gehoord, terwijl in de Grote Club op de Dam, hoek Kalverstraat een dertigtal Duitse mariniers die daar gelegerd waren, de drankkelder hadden opengebroken en stomdronken door het gebouw wankelden. Zoals gewoonlijk weet men nooit wie het eerste schot loste, maar er werd wat heen en weer geschoten, wat de dronken mariniers woedend maakte. Ze stelden hun zware machinegeweren op en bestookten de joelende Oranjemassa met hun mitrailleurs. Door de kogels en de paniek vielen 22 doden en 120 gewonden. Dit had tot een voortdurend vuurgevecht geleid tussen deze mariniers, BS’ers en onervaren anderen. Het dreigde zich over het gehele centrum uit te breiden o.a. bij het Centraal Station.

In overleg met Schröder reed Overhoff samen met Hauptmann Bergmann, commandant van de Duitse Feldgendarmerie (Grüne Polizei) naar de Dam in een Duitse motor met zijspan met een grote witte vlag. De bestuurder was Jan de Jongh, één van mijn wachtmeesters van 1-RHM. Zowel hij als Overhoff droegen het BS-uniform, armbanden en distinctieven. Ze bereikten de Dam en ondanks dat ze beschoten werden, sprongen Bergmann en Overhoff van de motor. Bergmann rende de Grote Club in en beval de mariniers al vloekend onmiddellijk met het vuren te stoppen, terwijl Overhoff hetzelfde deed met de BS’ers aan de overkant.

Nadat zij erin geslaagd waren dit nutteloze gevecht dat zoveel doden en gewonden had gekost, te beëindigen, reden zij snel met wachtmeester De Jongh op de motor, en met de witte vlag, langs het Damrak naar het Stationsplein, vanwaar zij een zwaar vuurgevecht hoorden. Helaas, toen zij bij het Victoria Hotel de hoek om reden, werd wachtmeester De Jongh door een onbekende kogel in het hart getroffen. Hij slaagde er nog in de motor tot stilstand te brengen, voordat hij stierf. Hij was de laatste huzaar van 1-RHM die in de Tweede Wereldoorlog sneuvelde. [4]

Ook nu slaagden de woedende Overhoff en Bergmann erin, zij aan zij tegen het vuren in rennend, deze stomme, nutteloze schietpartij tussen Duitsers en BS’ers te stoppen. Overhoff hoorde zijn nieuwverworven ex-vijand-nu vriend Bergmann nog zeggen ‘Die arme jonge wachtmeester, ‘onze motorrijder’, alsof het een van zijn eigen jongens was geweest. [5]

[4] Links naast de ingang van het Victoria Hotel is een marmeren plaquette ingemetseld voor Jan de Jongh, zijn lichaam ligt begraven op begraafplaats Zorgvlied, een helm ligt op zijn graf.

[5] Flip Bool en Veronika Hekking publiceerden uitgebreid over de gebeurtenissen op de Dam in: De Dam 7 mei 1945, Primavera Pers, Focus, 1992.

Tonny van Renterghem – De laatste huzaar – Uitgeverij Conserve – 2010

www.laatstehuzaar.com

* Inmiddels is gebleken dat er veel meer doden zijn gevallen op de Dam op 7 mei 1945. Ook de dagen erna zijn nog veel mensen bezweken aan hun verwondingen door de schietpartij. Er vindt momenteel een onderzoek plaats naar de precieze gebeurtenissen. Zie hiervoor https://www.facebook.com/home.php#!/DeDam7Mei1945

Gravenzorgvlied en natuur 005

—————————————————————–

Wijknaam: 4.5. Emmanuel, Grafnummer: 6-I-0082

—————————————————————–

Foto’s: Pauline Wesselink

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in ZORGVLIED GRAVEN. Bookmark de permalink .

2 reacties op Een helm op zijn graf

  1. Arthur Rebattu zegt:

    Inmiddels is door het intensieve speurwerk van de Stichting Memorial 2015 De Dam 7 mei 1945 het verhaal herschreven in de Amsterdamse geschiedenis. 32 doden zijn achterhaald en hun namen zijn in stenen in het plaveisel van De Dam terug te vinden. Daarbij werden door de onlangs overleden burgemeester Van der Laan ook alle namen opgesomd. Mijn verzoek, als erelid en oprichter van deze stichting, om de tekst hierboven te actualiseren/verbeteren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s